Şahtaş'ın Tavsiyeleri

DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Beyazlanma- Çiçeklenme (Efflorescence) nedir?

Tuğla duvarlardaki efloresans* neredeyse her zaman karbonat ve sülfat tuzlarından oluşur. Tuğla da bazen bu tuzların oluşmasına katkıda bulunabilse de, bir duvarda önemli miktarda efloresans varsa, bunun kaynağı çoğu zaman harç, beton ve beton blok gibi çimentolu malzemelerdir. Bu tuzlar, çimentolu malzemeye nüfuz etmiş suda çözünürler. Ardından bu tuzlu su, tuğla duvar üzerinden yüzeye taşınır ve buharlaşarak yüzeyin arkasında tuz bırakabilir. Efloresansın kaynağı tuğla olmamasına rağmen, tuğla yüzeylerde efloresans görülmesinin nedeni budur. Tuğlada beyazlama olarak adlandırdığımız bu oluşum; tuğlanın içinde bulunan çözünebilir tuzların su ile temasa geçtiğinde çözülmesi ve tuğlanın kuruması esnasında suyun tuzları tuğlanın yüzeyine taşımasıdır.

Nasıl Önlem Alınabilir?

Tuğla kaplama ile ıslak beton bileşenleri arasındaki temas, çözünmüş tuzların tuğla içine nüfuz etmesine yol açar. Bu nedenle, çeşitli kaviteler, su geçirmez membranlar veya duvar eteklikleri kullanılarak, bu tür bir temas önlenmelidir. Bu tür bir temas önlenemiyorsa, efloresans tuzları, su olmadan çözünemeyeceği veya taşınamayacağından, su mevcudiyeti sınırlandırılmalıdır.

Önemli Notlar

Tuğlanın efloresansa karşı ön teste tabi tutulması gereken tek duvarcılık malzemesi olması, zaman zaman efloresansın kaynağının tuğla olduğuna dair yanlış bir düşünceye neden olmuştur. Ayrıca efloresansa yol açmadığı testlerle kanıtlanmış tuğlaların kullanıldığı bazı duvarlarda da
ileri seviyede efloresans görülmüş olması, efloresansın nedeninin genellikle tuğla olmadığı gerçeğine işaret etmektedir.

Efloresansla ilgili en iyi tavsiye, onu temizlemek için hiçbir şey yapmamaktır. Yeni binalardaki çiçeklenme, zamanla kendiliğinden kaybolacaktır. Kalıcı efloresansın nedeni, genellikle kalıcı bir su kaynağıdır. Dolayısıyla alınacak en iyi önlem efloresansa yol açan su kaynağının bulunup durdurulmasıdır. Başka bir şey yapmak gerekli değildir. “Temizleme” efloresansı gidermeyecek; aksine kötüleştirecektir.

• Şahtaş ürünleri, doğal hammaddelerden üretilir. Dolayısıyla üretim ve baskı tekniğine bağlı olarak bu katalogdaki görsellerden sapmalar olması doğaldır. Ayrıca değişken gün ışığı da görüntünün farklılışmasında etkili olabilir.

Tuğlanın içine gelen tuzun kaynağı nedir?

Tuğla bu tuzları iki şekilde bünyesinde bulundurabilir.

1) Eğer tuğlanın uygulaması esnasında kullanılan yapıştırıcı ve derz dolgusu malzemesinin içerisinde ve/ veya uygulandığı yüzeyin bünyesinde tuzlar bulunuyorsa, bu tuzlar su ile çözünüp tuğlanın bünyesine penetre edebilir; bir başka deyişle tuzlu su tuğla tarafından emilir. Bu şekilde, tuzlar tuğlanın bünyesine ulaşır ve kurumayla beyazlanma oluşur. Bu yüzden kullanılan yardımcı malzemelerin seçiminde dikkatli olunmalıdır.

2) Tuğlanın üretiminde kullanılan kil ve yardımcı diğer hammaddelerin doğası gereği içinde bulunan tuzlardır. Bu tuzların normalde tuğlanın sinterlenmesinde, yani pişirilmesi esnasında bozunmaları gerekir. Ancak farklı tuzların farklı sıcaklıklarda bozunmaya uğradığı kesindir. Tuğla üretiminde pişirme sıcaklığınız bunun için yetersizse, tuzların hepsi bozunmaya uğramaz ve uygulamada tuğla beyazlamaya mahkumdur.

Çeşitli tuzlar ve bunların bozunma sıcaklıkları ile 1 litre suda çözünebilme miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Görüldüğü gibi 500-1125 derece aralığında farklı sıcaklıklarda bozunan tuzlar vardır.

MALZEMENİN DEPOLANMASI

ŞAHTAŞ el yapımı tuğlalar, naylon ambalajlı paletlerde kullanıma sunulmaktadır. Fabrikada paletler forklift yardımı ile yüklenir ve kullanım yerinde forklift, vinç, kepçe veya el ile indirilir. Palet içindeki malzeme, işçilik sırasında elle veya el arabası ile şantiye içerisinde sevk edilir. Tuğlalar taşınırken hassas davranılmalı ve köşe kırılmalarına engel olmak için düzgün istiflenmelidir. Tuğlalar, stok sahasında yağmur ve suyun etkisinden korunmalıdır.

UYGULAMADA KULLANILAN ALETLER

Çırpı ipi, terazi, plastik tokmak, keski, mala, derz malası, mastar, spiral makinesi, kompaktör.

TEMİZLİK, HAVA KOŞULLARI VE DİĞER HUSUSLAR

Tuğlaların kesilmesi gerekiyorsa, kumun üzerinde ya da yumuşak bir zeminde, keski veya elmas bıçaklı spiral yardımı ile kesilmelidir.

USTANIN TAVSİYESİ

• Fırınlama esnasında, toprağın yapısından dolayı tuğlalarda ton farklılıkları görülebilir. Taban tuğla uygulaması sırasında, bu farklılıkları engelleyebilmek için, farklı paletlerden tuğla alınarak örüm yapılmalıdır.
• Uygulamadan sonra tuğla yüzeyine boya, vernik, sirke, tuz ruhu vb. malzemeler sürülmemelidir.
• Taban tuğla uygulamasından önce, uygulama alanının kullanım amacına göre, zemin etüdü iyi yapılmalıdır. Gevşek zeminler, 10-15 cm blokaj üzerine, 10-15 cm grobetonla güçlendirilmeli ve su drenajı için gerekli eğim verilmelidir.
• Uygulama alanı bordür elemanları kullanılarak çerçeveye alınırken, tuğla ölçülerini de dikkate almak gerekir.
• Bordür, kanal, basamak, havuz kenarı ve direk gibi elemanlar harçlı ve 1 cm derzli uygulanmalıdır.
• Derzlerden taşan harçlar, mala yardımı ile bulaştırmadan alınmalıdır.
• Derz malası ile derzlere şekil verilmelidir.
• Çerçeveye alınan alana minimum 3-5 cm kalınlığında kum serilmeli ve bir kompaktör yardımıyla 3-4 pas sıkıştırılmalıdır.
• Sıkışmış kum, düzgün bir mastar yardımıyla mastarlanmalı ve derz doğrultularını tutturabilmek amacıyla kılavuz ipler çekilmelidir.
• Sıkışmış kum üzerine istenilen örgüyle döşeme yapılır. (Trafik yükü alan uygulamalarda, yüke göre 45-90 derecelik balıksırtı örgü tercih edilmelidir. Yaya yollarında boyuna bağlantı, yığma ve sepet örgü kullanılabilir.)
• Döşeme yapılırken tuğlalar arasında 2-3 mm boşluk bırakılmalıdır. Ayrıca örümün düzgün olması için, kılavuz iplere uyulmalıdır.
• Örüm esnasında tuğlanın kesilmesi gereken yerlerde, bir spiral yardımıyla tuğlanın yüzeyinde 2-3 mm’lik bir yiv oluşturulmalı ve tuğla kum üzerine yatırılarak geniş ağızlı bir keski ile düzgün bir şekilde kesilmelidir.
• Örüm işlemi bittikten sonra, derz aralarına ince elenmiş temiz kum serilmeli ve derz aralarına girmesi sağlanmalıdır.
• Daha sonra lastik tabanlı bir kompaktörle tuğla yüzeyinden 3-4 pas geçmeli ve oturan derzler yeniden kumla doldurulmalıdır.
• Uygulama alanı bir süpürge yardımıyla iyice süpürülmeli ve derzlerin aralarına tamamen kum dolması sağlanmalıdır.